TARİHÇE

Veteriner Anatomi’nin Doğuşu

Dünya’da bilimsel anlamda veteriner hekimliğinde anatomi çalışmaları Bizans’lı Veteriner Hekim Apsyrtus’a (M.S. … – 330) kadar dayanmaktadır. Apsyrtus, hastalıkların nedenlerini anlamak amacıyla tarihte ilk kez nekropsi yapmış ve at anatomisi konusunda çok önemli bilgiler vermiştir. İslam Uygarlığı Çağı’nda 9. yy.’dan itibaren hayvan hastalıkları üzerine yazılmaya başlayan eserlerde Galenos ve Aristotales’in anatomik bilgileri tekrarlanmıştır. Batılı yazarlara göre bilimsel anlamdaki ilk resimli at anatomisi kitabı, İtalyan Veteriner Hekim Carlo Ruini tarafından 1598 yılında yayınlanan “Anathomie del Cavallo” (At Anatomisi) adlı eserdir. Ancak 1970’li yıllarda İstanbul’da bulunan ve 1466 tarihinde yazıldığı saptanan “Kitab-üz Zardaka Fi Ma’rifet il – Hayl ve Ecnasuha ve Emrazuha ve Edviyatuha” isimli eserin dünyada ilk resimli at anatomisi kitabı olduğu tespit edilmiştir.

Veteriner hekimlik alanında modern anatomi çalışmaları 1762 yılında Lyon’da kurulan okulla başlar. Türkiye’de 1827 yılında açılan ilk tıp fakültesinde uzun yıllar kadavra üzerinde diseksiyon yapmak mümkün olmamış, anatomi dersini okutan Osman Saib Efendi iskelet ve Avrupa’dan getirilen maketler üzerinde anatomi öğretimi yapmıştır. Avusturya’dan gelen Dr. Bernard, kadavra üzerinde ders yapmak istemiş, bu nedenle 1841’de Sultan Abdülmecit’in fermanı ile diseksiyon yapma imkânı doğmuştur. Yine Avusturya’dan gelen Dr. Spitzer, Türkiye’de diseksiyonu başlatmış ve Türk Hekimleri bu uygulamayı sürdürmüştür. Fransa’da tıp öğrenimi yapan Dr. Mazhar Paşa (1845 – 1920), 1874’te yurda dönmüş ve Türkiye’de modern anatominin kurucusu olmuştur. Mazhar Paşa’nın, yanında yetişen Ord.Prof.Dr. Nurettin Ali Berkol’un anatomi eğitiminin ve çalışmalarının gelişmesinde büyük katkısı olmuştur.

Türkiye’de Veteriner Anatomi’nin Gelişimi

Türkiye’de veteriner hekimliği öğretiminin başlangıcı kabul edilen, Askeri Veteriner Okulu’nun 1842’de açılmasıyla, anatomi dersine ait bilgiler, okulun kurulması amacıyla görevlendirilen Veteriner Hekim Godlewsky tarafından Gurlt’un resimli anatomi kitabından verilmiştir. Anatomi, bağımsız bir ders olarak ilk kez 1849 yılında Askeri Veteriner Okulu’nun ders programına alınmıştır. Godlewsky’den sonra anatomi dersi, Dubroca, Lewis, Vahit ve Neşet Bey’ler ile Ahmet Mesut, Hilmi Dilgimen ve Ahmet Hamdi tarafından okutulmuştur. Sivil Veteriner Hekim Okulu 1889 yılında öğretime başlamış ve anatomi dersini Neşet Bey, Ahmet Mesut ve Hilmi Dilgimen vermiştir. Anatomi dersi, Sivil ve Askeri Veteriner Okullarının 1920 yılında birleşmesinden sonra, okul 1933 yılında Ankara’ya nakledilinceye kadar Ahmet Hamdi ve Hilmi Dilgimen tarafından verilmiştir.

Ankara’da 1933 yılında Yüksek Ziraat Enstitüsü kurulunca Baytar Fakültesi bünyesinde Anatomi Enstitüsü kurulmuştur. Anatomi Enstitüsü Direktörlüğüne ise Prof. Dr. Hans Richter atanmış ve beraberindeki diğer öğretim üyesi kadrosuyla anatomi dersini vermişlerdir. Yüksek Ziraat Enstitüsü bünyesinde bulunan Veteriner Fakültesi’nin 1948 yılında Ankara Üniversitesi’ne katılmasıyla Anatomi Kürsüsü, Fakülte çatısı altında hem eğitim-öğretim hem de bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerini sürdürmüştür. Takip eden yıllarda çok sayıda veteriner fakültesinin açılmasıyla birlikte büyüyen veteriner anatomi ailesi, çalışmalarıyla hem ulusal hem de uluslararası düzeyde veteriner anatomi bilimine katkı sağlamaktadır.

 

ANATOMİ ANABİLİM DALI HAKKINDA

Anabilim Dalı’mız bünyesinde 5 öğretim üyesi, 3 öğretim elemanı ve 3 idari personel görev yapmaktadır.

Anabilim Dalı binası; stereoloji ve histomorfoloji laboratuvarı, plastinasyon laboratuarı, 120 kişi kapasiteli teorik dershane, 50 kişi kapasiteli öğrenci uygulama salonu, diseksiyon ve demonstrasyon salonu, anatomik preparat hazırlama atölyeleri, kadavra muhafaza ünitesi, maserasyon ünitesi, iskelet hazırlama ve tamirat atölyesi, soğuk muhafaza odası ile akademik ve idari personel odalarından oluşmaktadır.

Bunların yanı sıra ülkemizin en kapsamlı Veteriner Anatomi Müzesi de kürsümüzde bulunmaktadır. Müzemiz sadece veteriner lisans ve üst lisans öğrencileri için referans laboratuarı değil aynı zamanda görsel zenginliği ile tüm halkımız için bir bilgilendirme merkezi olma özelliği taşımaktadır.

Veteriner lisans programı dâhilinde Anatomi I, Anatomi II, Topoğrafik Anatomi, Evcil Memelilerde Diseksiyon ve Eksenterasyon, Anatomik Preparat Hazırlama Teknikleri, Anatomik Terminoloji, Laboratuvar Hayvanları Anatomisi, Egzotik Hayvanların Anatomisi derslerinin yanı sıra; Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü’ne lisans düzeyinde Anatomi dersi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Antropoloji Bölümü’ne yine lisans düzeyinde Evcil Memeliler Osteolojisi dersi seçmeli ders olarak Anabilim Dalı’mız akademik personeli tarafından verilmektedir. Aynı zamanda İngilizce Veteriner Lisans Programı dahilinde yukarıda belirtilen dersler İngilizce olarak da verilmektedir.

Veteriner Anatomi Lisansüstü eğitim –öğretim faaliyetleri kapsamında; Sağlık Bilimleri Enstitüsü ile Adli Bilimler Enstitüsü’ne bağlı olarak,  Bakanlık ve Belediyelerin yanı sıra Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet Genel Müdürlüğü, Dil ve Tarih, Coğrafya Fakültesi, Türkiye Jokey Kulübü vb. kurum ve kuruluşların personeline de eğitim verilmektedir.

Kürsümüzde verilen derslerde görsel, işitsel ve konu anlatımlı teorik öğretimin yanı sıra, uygulamalı faaliyetler de eş zamanlı olarak yürütülmektedir.

Anabilim Dalı’mız anatomik preparat hazırlama atölyesinde ve plastinasyon laboratuarında yıl içerisinde düzenli olarak hem sergi amaçlı hem de lisans, lisansüstü ve doktora programlarında kullanılmak üzere anatomik preparat hazırlanmakta ve kürsümüzde bulunan veteriner anatomi müzesinde bu materyaller düzenli olarak sergilenmektedir.