1. AMAÇ VE KAPSAM

Bu talimatın amacı, Numune Kabulü, Dağıtımı ve Muhafazası Prosedürü (VKMAE.Pr.09)’nde belirtilmiştir.

2. SORUMLULUKLAR

İlgili sorumluluklar Numune Kabulü, Dağıtımı ve Muhafazası Prosedür (VKMAE.Pr.09)’nde tanımlanmıştır.

3. NUMUNE ALIMI VE GÖNDERİLMESİ

3.1. Genetik incelemeler için kan, semen, tükürük gibi vücut sıvıları, kıl, vücut sıvıları emdirilmiş swaplar ve doku örnekleri (deri veya organ parçaları) kullanılmaktadır.
3.2. Biyolojik materyal toplamaya başlandığında tek kullanımlık eldiven giyilmeli ve her örnek alımı için eldiven değiştirilmelidir.
3.3. Aynı hayvana ait farklı örnek alımları yapıldıysa (kan, doku, kıl vb. gibi) inceleme istek yazısında örnek numarası veya koduyla belirtilmelidir.
3.4. Örnek alırken kontaminasyonun olmamasına dikkat edilmelidir (Kontaminasyon, örneklerin veya yabancı maddelerin birbiri ile teması ve farklı DNA’ların karışması). Bunun için farklı bireylere ait dokulardan farklı kesici aletlerle örnek alınması, farklı bireylerden kan alımı sırasında iğne ucunun değiştirilmesi vb. gibi önlemler alınmalıdır.
3.5. Kan almada kullanılacak tüpler, iğneler ve her türlü malzeme steril ve DNAse/RNAse
free olmalıdır.
3.6. Kan alma esnasında iğnelere kesinlikle dokunulmamalıdır.
3.7. Hayvanın türü, ırkı, cinsiyeti ve yaşadığı bölgenin adı vb. gibi hayvanı tanımlayacak genel bilgiler mutlaka belirtilmelidir.
3.8. Tüm örnekler ayrı ayrı paketlendikten sonra, büyük bir kağıt zarfın ya da strafor veya karton kutunun içinde, aşağıdaki gönderim hususlarına dikkat edilerek korunaklı bir şekilde gönderilmelidir.
3.10. Üst yazı ve gönderilecek numuneler temiz, kırılmayacak ve bozulmayacak bir şekilde paketlenir ve kargoyla laboratuvarımıza gönderilir.

A. KAN NUMUNE ALIMI VE GÖNDERİLMESİ

A.1 Kan örneği 9ml’lik K3-EDTA’lı vakumlu tüpe (eflatun kapaklı) alınmalıdır. Tüpün hacmi kadar kan alınmalı ve pıhtı oluşmaması için yavaşça alt üst edilerek EDTA’nın kanla karışması sağlanmalıdır. Şahit numune olarak saklanabilmesi için mümkünse 2 (iki) tüp kan gönderilmesi önerilmektedir. Tüpün belirtilen hacminden az alınan kanlarda (örn., 9ml’lik tüpe 2-3ml kan alınması durumunda) veya EDTA ile yeterince karıştırılmadığı durumlarda genetik testler olumsuz etkilenebilmektedir. Tüpler üzerine hayvana ait bilgiler silinmeyecek bir kalemle yazılır.
A.2. Gerekli hazırlıklardan sonra kan alınacak Vena jugularis’in üzeri alkol ile ıslatılmış bir pamuk ile temizlenmelidir.
A.3. Aynı hayvana ait kan tüpleri numaralanarak birada paketlenmelidir.
A.4. İlgili birime ulaşma süresi 1 günü geçmesi olasılığı varsa soğuk zincirde (+4⁰C şartlarında) korunarak gönderilmelidir. Bu amaçla, kan tüpleri dondurucu ya da termosta veya strafor köpük kutular içinde buz aküsüyle paketlenerek tüp sehpası yardımıyla saklanmalı ve taşınmalıdır.

B. DOKU ÖRNEKLERİNDEN GENETİK İNCELEME İÇİN:

B.1. Deri veya organ parçaları 100-200 mg ağırlığında veya 1-3 cm3 büyüklüğünde kesilerek içinde %95’lik Etanol (Etil alkol) bulunan şişe veya kavanozlarda gönderilmelidir.
B.2. Her birey için ayrı numaralandırma yapılmalı ve örnek numaralarının silinmesine neden olabileceğinden şişenin sızdırmamasına dikkat edilmelidir.
B.3. İlgili birime ulaşma süresi 2 günü geçmesi olasılığı varsa soğuk zincir (+4oC’şartlarında) korunarak gönderilmelidir. Bu amaçla, örnekler dondurucu ya da termosta veya strafor köpük kutular içinde buz aküsüyle saklanmalı ve taşınmalıdır.

C.2. Kıl örnekleri hayvandan kolayca koparılabilen sırt, çene, kuyruk gibi bölgelerden alınmalı, ancak dışkı bulaşığı olmamasına dikkat edilmelidir. Kıl örnekleri temiz bölgeden toplanmalıdır.
C.3. Kıl örnekleri kâğıt zarflar içinde veya silika boncuk konulmuş ağzı kilitli naylon torbalarla gönderilmelidir. Ayrı bireylere ait kıl örnekleri ayrı zarfa veya torbaya konulmalı, üzerine gerekli numaralandırma veya kodlama yapılmalıdır.
C.4. Kıl örnekleri mümkünse soğuk ortamda ya da en azından oda sıcaklığında korunmalı ve nem almaması sağlanarak ilgili birime gönderilmelidir.

D. SWAP ve VÜCUT SIVILARI ÖRNEKLERİNDEN GENETİK İNCELEME İÇİN:

D.1. Vücut sıvıları (kan, semen, tükürük gibi) her birey için 2’şer adet pamuk swaba emdirilerek gönderilebilir. Bunun için örnek alımı amacıyla kullanılan swap, kan örneğine bastırılarak sıvının iyice emdirilmesi sağlanır. Kurumuş vücut sıvıları FTS (fizyolojik tuzlu su) veya saf su damlatılarak ıslatıldıktan sonra örnekleme işlemi yapılabilir. Alınan swaplar, her birey için ayrı paketlenir. Pamuk swaba emdirilmiş örnekler, mümkünse soğuk ortamda ya da en azından oda sıcaklığında korunmalı ve nem almaması sağlanarak ilgili birime gönderilmelidir.
D.2. Vücut sıvılarından semen örneği payetlerde soğuk zincir altında gönderilebilir. Her bireye ait payetten 2 adet gönderilmesi gerekmektedir.

4. NUMUNE KABULU

4.1. Laboratuvara gönderilen kan numuneleri ve ilgili evraklar Numune Kabul Şenliği’nce numune alımı ve gönderilmesinde (3) belirtilen hususlar, numunelerin yazıda belirtilene göre sayısının eksik olup olmadığının ve bozuk olup olmadığının ön kontrolü yapıldıktan sonra uygun olanlar Numune Kabul Şefliği’nden A. Ü. V. F. Merkez Tanı Laboratuvarı Genetik Anabilim Dalı Moleküler Genetik Araştırma Laboratuvarı’na orijinal ambalajı içinde gönderilir.
4.2. Mümkünse örnek gönderiminden önce gönderim şekli ve yapılacak analizler için ilgili birimden telefonla görüş alınmalıdır.